بهینه‌سازی سرعت سایت

سرعت یک عدد نیست، یک زنجیره است#

وقتی می‌گویند «سایت کند است»، تقریباً همیشه منظور یکی از این چهار حالت است و هر کدام درمان کاملاً متفاوتی دارد:

۱. سرور دیر جواب می‌دهد (TTFB بالا) — مشکل در PHP، کوئری‌های دیتابیس یا نبود آبجکت کش است. ۲. اولین محتوای بزرگ دیر می‌آید (LCP بالا) — معمولاً یک تصویر بهینه‌نشده، یک فونت بدون preload یا یک اسلایدر جاوااسکریپتی. ۳. صفحه دیر به کلیک جواب می‌دهد (INP بالا) — جاوااسکریپت زیاد روی thread اصلی. ۴. محتوا موقع لود می‌پرد (CLS بالا) — تصویر بدون ابعاد، بنر تزریق‌شده، فونت بدون fallback هم‌اندازه.

کاری که اغلب اتفاق می‌افتد این است که برای مشکل شماره ۱، افزونه‌ای نصب می‌شود که فقط شماره ۲ را کمی بهتر می‌کند. برای همین اولین قدم من همیشه اندازه‌گیری است.

چه چیزی را واقعاً اندازه می‌گیرم#

داده آزمایشگاهی (Lighthouse) برای تشخیص خوب است ولی معیار قضاوت نیست. معیار، داده میدانی است — یعنی همان چیزی که گوگل از کاربران واقعی شما جمع می‌کند و در رتبه‌بندی استفاده می‌کند. در گزارش، هر دو را می‌بینید:

معیار	حد سبز	معنی عملی
LCP	زیر ۲٫۵ ثانیه	کاربر چه زمانی حس می‌کند صفحه آمده
INP	زیر ۲۰۰ میلی‌ثانیه	کلیک چقدر طول می‌کشد تا جواب بدهد
CLS	زیر ۰٫۱	محتوا چقدر زیر دست کاربر می‌پرد
TTFB	زیر ۸۰۰ میلی‌ثانیه	سرور چقدر طول می‌کشد تا شروع کند

چیزهایی که معمولاً بیشترین اثر را دارند#

روی سایت‌های وردپرسی ایرانی، این موارد تکرارشونده‌اند:

• کوئری‌های meta_query بدون ایندکس روی جدول wp_postmeta. روی چند هزار محصول، یک فیلتر ساده می‌تواند چند ثانیه طول بکشد.
• افزونه‌هایی که همه‌جا لود می‌شوند. یک افزونه فرم‌ساز که CSS و JS خودش را در صفحه محصول هم تزریق می‌کند.
• نبود آبجکت کش. وردپرس بدون Redis یا Memcached، در هر ریکوئست ده‌ها کوئری تکراری به wp_options می‌زند.
• فونت‌های ریموت. هر فونت از یک دامنه دیگر یعنی یک DNS lookup و یک TLS handshake اضافه، قبل از اینکه یک حرف روی صفحه بیاید.
• تصاویر بدون width و height. رایج‌ترین دلیل CLS و ارزان‌ترین چیز برای درست‌کردن.

چیزی که تحویل می‌گیرید#

گزارش نهایی یک فایل است، نه یک اسکرین‌شات از Lighthouse. در آن مشخص است هر تغییر چه بود، چرا انجام شد و چقدر اثر داشت. اگر بعداً کسی خواست روی سایت کار کند، این سند به او می‌گوید کجا را دست نزند.